توفيقاتت بيفزايد ، همان گونه روزه گرفتى كه ما گرفتيم » . أبو على گويد : « پس از مدتي امام عليه السلام را ديدم واز أو در بارهء نامه‌ام پرسيدم » . امام به من فرمود : « مگر برايت ننوشتم كه من فقط روز پنج شنبه را روزه گرفتم ؛ روزه نگيرد مگر در پى رؤيت » « 1 » . در برنامهء نرم‌افزار نجوم اسلامى در چهار شنبه 30 شعبان 232 در بغداد ، غروب خورشيد ساعت 38 : 18 ، پايان شفق ساعت 46 : 19 وغروب ماه ساعت 25 : 20 است . بنابراين ، ماه 39 دقيقه پس از پايان شفق هنوز در آسمان بوده واين مدت براي شب اوّل ماه ، مكث زيادى است . مطابقت مقادير ارائه شده در نرم‌افزار ، با اسناد موثّق تاريخي حدود 1200 سال پيش ، نشانهء صحّت محاسبات آن است « 2 » . ( 5 ) بسيارى از فقيهان از جمله مرحوم آية الله خوئى رحمه اللّه ، آيتين شهيد سيد محمّد باقر وسيد محمّد صدر رؤيت هلال را طريق اثبات اوّل ماه مىدانند وبراي آن موضوعيت قائل نيستند . بنابراين رؤيت فعلى خارجي را لازم نمىدانند بلكه به رؤيت تقديرى وامكان رؤيت اكتفا مىكنند به اين معنى كه « اگر مانعى مانند ابر در آسمان نباشد ومردم استهلال كنند ، ماه ديده مىشود » همين كافى است . بنابراين اگر به هر دليلي فهميديم كه هلال در أفق به گونهء قابل رؤيت موجود است ، هر چند به سبب موانعى مثل ابر رؤيت نشود ، همان كافى است . مىتوان گفت كه تنها يك راه اصلى براي ثبوت حلول ماه وجود دارد وآن رؤيت هلال است . بقيهء طرق مثل بيّنه ، شياع وحكم حاكم همه طريق بر طريقند ، يعنى با آنها رؤيت هلال ثابت مىشود . از سوى ديگر چون مراد از رؤيت هم « قابلية الرؤية » است نه رؤيت فعلى خارجي ، پس هر دليل وطريقي كه شرعا قابليت هلال را براي رؤيت ثابت كند معتبر خواهد بود . « 3 »

--> ( 1 ) . تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 167 ، ح 58 . ( 2 ) . ر ك : تحقيقات اسلامى ، سال 15 ، شماره 2 ، وسال 16 ، شماره 1 ، ص 38 ، مقالهء « نجوم جديد وفقه » . ( 3 ) . ر ك : رؤيت هلال ، ج 2 ، ص 1123 .